LƯU MINH PHƯƠNG

«	March 2010	»
	1	2	3	4	5	6
7	8	9	10	11	12	13
14	15	16	17	18	19	20
21	22	23	24	25	26	27
28	29	30	31

March 2010

Trên nhiều trang Web và mặt báo có viết rằng : “Rome là tên ghép của hai anh em sinh đôi Romulus và Remus. Họ là con của thần Chiến tranh và công chúa La-tin”.

Tôi viết bài này với một chút hiệu đính về nhận định ấy.

Thứ nhất về mặt cấu trúc ngôn ngữ, người ta không ghép hai từ theo kiểu lấy /rom/ trong Romulus để ghép với /e/ trong Remus. Nếu ghép hai tên đó thì sẽ ra những từ kiểu Romus hay RoRe…chẳng hạn. Hơn nữa, Rome chỉ là tên tiếng Anh, còn người Ý gọi thủ đô của mình là Roma theo tiếng Latinh.

Còn nguyên nhân thứ hai? Xin nhân đây mà được dẫn dắt các độc giả theo truyền thuyết về thành Roma huyền thoại.
Biểu tượng đầy bi tráng của thành Rome là bức tượng hai cậu bé đang bú con sói cái dưới đây: đó là cặp song sinh Romulus và Remus (Thực ra, tôi thấy biểu tượng này trên mặt tiền một nhà thờ ở pháo đài thành phố Siena).

Ngược dòng thời gian theo trường ca Iliad, vào lúc thành Troia đang bị người Hy Lạp cướp phá, Aeneas, một tướng của Troia - con một người em của vua Priam và Nữ thần Aphrodite, đã mang cha già, vợ con cùng những bức tượng thờ tổ tiên của dân tộc mình chạy sang vùng bán đảo Italia tạo dựng vương quốc của mình, đóng đô tại Alba Longa.

Đến đời vua thứ 13 là Numitor thì xảy ra việc em vua là Amulius đã cướp ngôi và giam cầm anh mình. Lo sợ trước lời tiên đoán rằng đứa con do công chúa Rhea Silvia- con gái vua Numitor, sinh ra sẽ báo thù, cướp lại ngai vàng, Amulius đã bắt cháu gái mình trở thành trinh nữ hiến tế (Vestal Virgin) hòng giam cầm trong đền thờ để nàng không thể sinh con.
Nhưng Silvia đã được thần chiến tranh Mars yêu thương trong đền, sau đó hạ sinh hai đứa con trai.

Bị vua Amilius ra lệnh đem thả xuống dòng Tiber, hai đứa trẻ không chết mà dạt vào bờ và được một con sói cái mới sinh con tha về cho bú.

Một ngày nọ, một người chăn cừu (shepherd) hiếm muộn, đã mang hai đứa trẻ về nuôi và đặt tên là Romulus và Remus. Con sói cũng đi theo và tiếp tục cho bọn trẻ bú sữa.

Hai anh em khi lớn lên đã biết về thân phận mình và giết Amulius, giải phóng cho mẹ và ông ngoại Numitor. Cư dân thành phố muốn tôn hai anh em lên ngôi trị vì, nhưng hai anh em quyết định phục hồi ngôi vua cho ông ngoại, còn họ đem theo nhiều nô lệ đến khu vực đồi Palatine bên dòng sông Tiber, nơi đã từng giúp họ sống sót để xây dựng một thành phố.

Để phân định ngôi vua, hai anh em quyết định dựa vào“ điềm trời“ : trong sớm mai, mỗi người leo lên một đỉnh núi, và ai thấy nhiều chim trên trời bay trên đầu hơn thì người ấy sẽ là vua . Romulus đã thắng cuộc và đặt tên thành phố mới theo tên mình là Roma. Sau này, Romulus đã giết chết người anh em sinh đôi đã cùng chung những ngày bú sữa sói.

Như vậy, đó là nguyên nhân thứ hai tôi muốn nói vì sao Roma không phải là tên ghép của hai anh em.

Có một vài truyền thuyết về Roma, nhưng mỗi khi nhớ đến truyền thuyết này, tôi luôn rất xúc động...

Ký tự @ xuất hiện từ rất lâu trước khi có vi tính và emai. Người ta cho rằng nó đã xuất hiện từ thời Trung cổ, khi các văn bản, khế ước được ghi chép bằng chữ Latinh. Thoạt đầu, nó được sử dụng để biểu thị giới từ "AD" trong tiếng La-tinh– tương đương giới từ "аt" của tiếng Anh. Khi viết giới từ "ad" này trên văn bản, chữ "d" có một cái đuôi móc, khi nhìn trong gương thì giống số 6. Chữ "ad" Latinh thời ấy giống với @.

Vào thế kỷ XV – XVI, các thương nhân Venice dùng @ để viết tắt cho từ "amphora"- bình làm từ đất sét đỏ, đáy nhọn, có 2 quay xách dùng để đong chất lỏng như bơ hay rượu, tương đương 11.5 kg hay 25.40 pound. Trong tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, tên gọi chính thức của @ là "arroba" – là đơn vị đo khối lượng, thể tích tương đương 25 pounds, thường dùng để đong rượu hay cân gia súc. Arroba xuất phát từ tiếng Ả rập, có nghĩa là một phần tư. Người Pháp mượn lại tên chính thức ấy "arobas". Vào thời Phục Hưng, @ được đặt trước các con số nói về giá cả (at the rate of). Và đến thời Cách mạng công nghiệp, @ thường xuất hiện trong các văn bản kế toán.

Ký hiệu @ xuất hiện trong một địa chỉ email để phân cách hai phần trước sau từ bao giờ?

Người đầu tiên dùng @ vào địa chỉ email là Ray Tomlinson, một nhân viên của công ty BBN Technology, Mỹ, người được coi là cha đẻ của email và được công nhận như "chủ sở hữu" của kí hiệu @ trên địa chỉ email.

Công ty BBN Technology khi đó tham gia vào dự án ARPANet, tiền thân của mạng Internet ngày nay, do bộ quốc phòng Mỹ đặt hàng. Nhiệm vụ chính của Tomlinson là thiết kế những hòm thư liên lạc giữa các máy tính với nhau và ông cùng đồng nghiệp hoàn thành nhiệm vụ này vào năm 1971.

Khi hỏi lý do chọn @ trong địa chỉ email ông nói : “Tôi đã tìm trên bàn phím một ký tự không thể gặp trong bất kỳ một cái tên nào để tránh nhầm lẫn.”

Bây giờ chúng ta xem trong ngôn ngữ thường ngày người ta đọc @ như thế nào.

Thật thú vị khi mỗi nước gọi @ bằng một tên khác nhau, tuỳ theo óc tưởng tượng của mỗi dân tộc, và các hình ảnh dưới đây cho thấy, tất cả đều là một cái gì đó vui vui, ngộ nghĩnh mà giống với @.

Mỹ : @ đọc là "at," tên gọi chính thức là "commercial at."

Người Thuỵ Điển gọi theo tên bánh " kanelbulle" hay “cinnamon bun”; người Czech thì gọi là Zavinac- lườn cá ngâm dấm cuộn dưa leo.

Nhưng ở nhiều nước , người ta thích gắn tên một động vật cho @.

Hungary gọi @ là con sâu : "kukac", còn ở một số nước châu Âu như Đức, Ba lan, Bulgary... và châu Phi,người ta thấy @ giống con khỉ với cái đuôi móc lên (Đức: "Klammeraffe" / Hà Lan : "apestaart" /Serbia : "majmun")